“งานก่อสร้าง” คืออะไร? ทำความรู้จักประเภท ผู้เกี่ยวข้อง และภาพรวมอุตสาหกรรม

"งานก่อสร้าง" คืออะไร? หลาย ๆ คน ต้องรู้จักกับ งานก่อสร้าง กันดีอยู่แล้ว เป็นงานที่จัดประกอบ ก่อตั้งโครงสร้างพื้นฐานจนก่อขึ้นมาเป็นตัวอาคาร บ้านเรือน และระบบสาธารณูปโภค การก่อสร้าง (Construction) คือ งานที่ทำให้เกิดการประกอบ ติดตั้งให้เกิดเป็นอาคาร โครงสร้าง ระบบสาธารณูปโภค หรือส่วนประกอบก่อสร้างต่าง ๆ เป็นงานทางด้านโยธาเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งประกอบด้วย งานไม้ งานคอนกรีต งานปูนก่อฉาบ งานเหล็ก เป็นต้น

สำหรับบุคลากรในสายงานนี้ ช่างที่ปฏิบัติงานจะเรียกตามประเภทของงาน เช่น ช่างไม้ ช่างปูน ช่างทาสี หรือเรียกโดยรวม คือ ช่างก่อสร้าง ส่วนผู้ที่มีอาชีพลงทุนรับจ้างทำงานก่อสร้าง เรียกว่า ผู้รับเหมา ซึ่งผู้รับเหมาก่อสร้างที่จดทะเบียนในรูปแบบนิติบุคคล จะมีชื่อเรียกโดยทั่วไปว่า บริษัทรับสร้างบ้าน นั่นเอง

ประเภทของงานก่อสร้าง

เมื่อพูดถึงงานก่อสร้างก็จะมีหลากหลายรูปแบบมากมาย โดยสามารถแบ่งออกได้ 4 ประเภทหลัก ๆ ดังนี้:

1. งานก่อสร้างถนนและระบบสาธารณูปโภคด้านขนส่ง

• งานก่อสร้างถนน คอนกรีตเสริมแรง ถนนลาดยางมะตอย
• งานก่อสร้างระบบทางด่วน ด่านเก็บเงิน
• งานก่อสร้างทางรถไฟ รางรถไฟ
• งานก่อสร้างสนามบิน รันเวย์ ขึ้น-ลง
• งานก่อสร้างท่าเทียบเรือ ท่าเรือขนส่งสินค้า

2. งานก่อสร้างอาคาร

• งานก่อสร้างบ้านพักอาศัย บ้านเดี่ยว บ้านแฝด ทาวน์เฮาส์ ทาวน์โฮม
• งานก่อสร้างบ้านพักอาศัยขนาดใหญ่ เช่น แฟลต หรือคอนโด
• งานก่อสร้างโรงเรียน โรงอาหาร โรงยิม
• งานก่อสร้างอาคารสำนักงาน อาคารพาณิชย์ต่าง ๆ
• งานก่อสร้างทางด้านอุตสาหกรรม เช่น โรงงาน โรงเก็บของต่าง ๆ
• งานก่อสร้างอาคารทางศาสนา เช่น วัด โบสถ์ เมรุเผาศพ ศาลเจ้า เป็นต้น
• งานก่อสร้างอาคารเพื่อกิจกรรมต่าง ๆ เช่น พิพิธภัณฑ์ หอสมุด สนามกีฬา เป็นต้น

3. งานระบบสาธารณูปโภคอื่น ๆ

• งานก่อสร้างโรงไฟฟ้า และโรงผลิตน้ำประปา
• งานก่อสร้างโรงบำบัดน้ำเสีย ระบบบำบัดน้ำเสีย
• งานก่อสร้างโรงงานกำจัดขยะ และระบบกำจัดขยะแบบอื่น ๆ
• งานก่อสร้าง ท่อส่งน้ำ ท่องส่งแก๊ส ท่อส่งน้ำมัน

4. งานก่อสร้างระบบชลประทาน

• งานก่อสร้างเขื่อน อ่างเก็บน้ำ ประตูระบายน้ำ
• งานก่อสร้างคลองชลประทาน
• งานก่อสร้างอาคารอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับชลประทาน

ผู้ที่เกี่ยวข้องในโครงการก่อสร้างและหน้าที่หลัก

โดยทั่วไปแล้ว ผู้ที่เกี่ยวข้องในโครงการก่อสร้าง สามารถแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มด้วยกัน ซึ่งทำงานประสานกัน ดังนี้:

1. เจ้าของ: เป็นผู้ที่ทำให้เกิดงานหรือโครงการขึ้น เป็นผู้ที่จ่ายเงินให้แก่ผู้ออกแบบและผู้รับเหมาก่อสร้าง มีหน้าที่รับผิดชอบในการระบุรายละเอียดและข้อกำหนดต่าง ๆ ให้แก่โครงการ เช่น ความต้องการในการใช้อาคาร และรับผิดชอบในการกำหนดต้นทุนโดยรวม

2. ผู้ออกแบบ: ประกอบด้วย สถาปนิก และวิศวกรด้านต่าง ๆ เป็นผู้ที่แปลความต้องการของเจ้าของให้อยู่ในรูปของแบบรูป และรายการข้อกำหนด เพื่อให้ผู้รับเหมาก่อสร้าง สามารถทำการก่อสร้างได้ตามที่เจ้าของต้องการ โดยผู้ออกแบบต้องทำงานประสานกับฝ่ายเจ้าของงานอย่างใกล้ชิด

3. ผู้รับเหมาก่อสร้าง: มีหน้าที่ทำงานให้เป็นไปตามเอกสารสัญญา ประกอบไปด้วย แบบรูป รายการข้อกำหนด ขอบเขตงาน และเงื่อนไขสัญญาอื่น ๆ ผู้รับเหมาจะต้องประมาณราคาโครงการให้ใกล้เคียงความจริงมากที่สุด และจัดระบบควบคุมที่มีประสิทธิภาพสำหรับควบคุมต้นทุน กำหนดเวลา และคุณภาพงาน

วัสดุและอุปกรณ์ที่ใช้ในงานก่อสร้าง

วัสดุที่ใช้ในการก่อสร้างอาคาร สามารถจำแนกเป็นประเภทใหญ่ ๆ ได้ตามตารางดังนี้:

ภาพรวมและสถานการณ์ธุรกิจรับเหมาก่อสร้างไทย

ในแต่ละปี ภาคก่อสร้างไทยมีมูลค่าสูงถึง 1.4 ล้านล้านบาท โดยมีผู้เล่นที่หลากหลาย ทั้งผู้รับเหมาก่อสร้างรายใหญ่ที่ทำโครงการขนาดใหญ่ มีความซับซ้อน และผู้รับเหมาก่อสร้างรายกลางและเล็กที่รับบทบาทเป็นผู้รับเหมาช่วงต่อ

อย่างไรก็ตาม ในระยะ 1-2 ปีที่ผ่านมา ผู้รับเหมาก่อสร้างเผชิญกับความท้าทายในการประกอบธุรกิจ เป็นผลจากความล่าช้าในการประมูลงานของโครงการก่อสร้างภาครัฐใหม่ ๆ รวมถึงราคาวัสดุก่อสร้าง ราคาเหล็ก และปูนซีเมนต์ ไปจนถึงต้นทุนแรงงานปรับสูงขึ้น ข้อมูลจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ระบุว่า ในปี 2566 มีผู้รับเหมาก่อสร้างปิดกิจการไปแล้วทั้งสิ้น 2,306 ราย เพิ่มขึ้น 7% อย่างต่อเนื่องจากปี 2565

แม้ราคาวัสดุก่อสร้างจะมีแนวโน้มปรับตัวลดลงในปี 2567 แต่ราคาก็ยังมีแนวโน้มอยู่ในระดับสูงเมื่อเทียบกับในอดีต อีกทั้งการก่อสร้างยังมีความผันผวนจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น ราคาพลังงาน อัตราแลกเปลี่ยน และค่าแรงปรับตัวสูง ส่งผลให้ภาพรวมกลุ่มผู้รับเหมาก่อสร้างที่เน้นการเข้าประมูลงาน เผยให้เห็นถึงความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุนในปัจจุบัน